Γιατί ο πλούτος χάνεται από γενιά σε γενιά

Ο πλούτος από γενιά σε γενιά δεν είναι πάντα εύκολο να διατηρηθεί. Υπάρχει μια γνωστή φράση που λέει ότι η πρώτη γενιά τον δημιουργεί, η δεύτερη τον διατηρεί και η τρίτη τον χάνει. Φυσικά, αυτό δεν ισχύει για κάθε οικογένεια. Όμως πίσω από αυτή τη φράση υπάρχει μια σημαντική αλήθεια: δεν αρκεί να κληροδοτήσεις περιουσία. Πρέπει να μεταφέρεις και τη γνώση για το πώς δημιουργείται και πώς διατηρείται.

Όποιος έχει χτίσει μόνος του μια περιουσία γνωρίζει τη δουλειά, τις θυσίες, τα λάθη και την υπομονή που χρειάστηκαν. Η επόμενη γενιά, όμως, πολλές φορές βλέπει μόνο το αποτέλεσμα: το σπίτι, το χαρτοφυλάκιο, την επιχείρηση ή την οικονομική ασφάλεια. Και κάπου εκεί μπορεί να χαθεί το πιο σημαντικό στοιχείο: η σύνδεση ανάμεσα στις οικονομικές αποφάσεις και στις συνέπειες τους.

Ο πλούτος ξεκινά πολύ πριν από την κληρονομιά

Η οικονομική εκπαίδευση δεν χρειάζεται να ξεκινά όταν τα παιδιά ενηλικιωθούν. Μπορεί να αρχίσει πολύ νωρίτερα, μέσα από απλές καθημερινές αποφάσεις. Ένα παιδί δεν χρειάζεται να γνωρίζει πώς να αναλύει έναν ισολογισμό. Αρκεί στην αρχή να καταλάβει κάτι πολύ βασικό: τα χρήματα μπορούν να καταναλωθούν, να αποταμιευτούν ή να επενδυθούν.

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα. Ένας έφηβος αποταμιεύει για μήνες ώστε να αγοράσει μια κονσόλα παιχνιδιών. Κάποια στιγμή συγκεντρώνει τα χρήματα και την αγοράζει. Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό. Τα χρήματα υπάρχουν και για να τα απολαμβάνουμε. Όμως αυτή η αγορά μπορεί να γίνει και ένα πολύ καλό οικονομικό μάθημα.

Από τη μία πλευρά υπάρχει η κονσόλα, η οποία με τον χρόνο πιθανότατα θα χάσει αξία. Από την άλλη υπάρχει η εταιρεία που την κατασκευάζει, δημιουργεί πωλήσεις και προσπαθεί να αυξήσει τα κέρδη της. Ξαφνικά το παιδί δεν βλέπει μόνο ένα προϊόν. Αρχίζει να βλέπει και την επιχείρηση που βρίσκεται πίσω από αυτό.

Από καταναλωτής, συνιδιοκτήτης

Σχεδόν καθημερινά δίνουμε χρήματα σε εταιρείες. Αγοράζουμε κινητά, αθλητικά παπούτσια, αυτοκίνητα, συνδρομές, ταξίδια και δεκάδες άλλα προϊόντα και υπηρεσίες.

Η ενδιαφέρουσα ερώτηση είναι: ποιος κερδίζει χρήματα από αυτά που αγοράζουμε;

Αν αγοράζεις ένα PlayStation, μπορείς να δεις πώς βγάζει χρήματα η Sony. Αν αγοράζεις ένα iPhone, μπορείς να εξετάσεις την Apple. Αν φοράς Nike, μπορείς να αναρωτηθείς πώς λειτουργεί το επιχειρηματικό μοντέλο της εταιρείας. Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι πρέπει να αγοράζουμε τη μετοχή κάθε εταιρείας της οποίας χρησιμοποιούμε τα προϊόντα. Μια καλή εταιρεία δεν είναι απαραίτητα καλή επένδυση σε οποιαδήποτε τιμή.

Αλλά αυτή η διαδικασία δημιουργεί μια πολύ σημαντική αλλαγή νοοτροπίας: από το να βλέπεις τον κόσμο μόνο ως καταναλωτής, αρχίζεις να τον βλέπεις και ως πιθανός ιδιοκτήτης παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων.

Η κατανάλωση χρειάζεται ένα αντίβαρο

Ένας απλός κανόνας μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τα χρήματα μας:

Κάθε φορά που καταναλώνεις, σκέψου παράλληλα τι κάνεις για να δημιουργήσεις περιουσία.

Δεν χρειάζεται κάθε 1.000 ευρώ κατανάλωσης να σημαίνει άλλα 1.000 ευρώ επένδυσης. Το σημαντικό είναι να υπάρχει ισορροπία.

Αν αγοράζεις ένα κινητό 1.000 ευρώ, ταξιδεύεις ή ξοδεύεις χρήματα για ψυχαγωγία, αναρωτήσου αν ταυτόχρονα συνεχίζεις να αποταμιεύεις και να επενδύεις. Γιατί το ότι μπορείς να πληρώσεις κάτι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μπορείς πραγματικά να το αντέξεις οικονομικά.

Υπάρχει μια παλιά οικονομική αρχή που λέει ότι θα πρέπει να αγοράζεις κάτι όταν μπορείς να το πληρώσεις δύο φορές. Δεν χρειάζεται να τη χρησιμοποιούμε απόλυτα, αλλά η λογική της είναι σωστή.

Μια ακόμη καλύτερη ερώτηση είναι: «Μπορώ να κάνω αυτή την αγορά χωρίς να σταματήσω να χτίζω το οικονομικό μου μέλλον;»

Ο χρόνος κάνει τη μεγάλη διαφορά

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα στο χτίσιμο περιουσίας είναι ο χρόνος. Αν κάποιος επενδύει 2.000 ευρώ τον χρόνο και πετύχει μακροπρόθεσμα μια μέση απόδοση 7%, μετά από 30 χρόνια θα έχει περίπου 189.000 ευρώ. Οι συνολικές καταβολές θα είναι μόλις 60.000 ευρώ.

Η απόδοση φυσικά δεν είναι εγγυημένη. Το παράδειγμα δείχνει όμως πόσο ισχυρός μπορεί να γίνει ο ανατοκισμός όταν υπάρχει χρόνος.

Για αυτό ο πλούτος συνήθως δεν δημιουργείται από μία μεγάλη απόφαση. Δημιουργείται από μικρές σωστές αποφάσεις που επαναλαμβάνονται για πολλά χρόνια. Αυτή είναι ίσως και η σημαντικότερη οικονομική συνήθεια που μπορούμε να μεταφέρουμε στην επόμενη γενιά.

Η οικονομική παιδεία είναι επίσης κληρονομιά

Ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που σκέφτονται συνέχεια το χρηματιστήριο ή που αποφεύγουν κάθε μορφή κατανάλωσης. Ο στόχος είναι να μάθουν πώς λειτουργεί το χρήμα.

Να κατανοούν ότι πίσω από ένα προϊόν υπάρχει μια επιχείρηση. Ότι το κεφάλαιο μπορεί να δημιουργήσει περισσότερο κεφάλαιο. Ότι το ρίσκο πρέπει να διαχειρίζεται. Ότι η υπομονή έχει αξία. Και ότι οι αποφάσεις του σήμερα επηρεάζουν τις δυνατότητες του αύριο.

Αυτό το οικονομικό υπόβαθρο θα τους βοηθήσει πολύ πέρα από το χρηματιστήριο. Στην καριέρα τους, στις επιχειρηματικές τους αποφάσεις, στη διαχείριση χρέους και σε κάθε σημαντική οικονομική επιλογή.

Το πιο σημαντικό που μπορούμε να αφήσουμε στα παιδιά μας

Τα χρήματα μπορούν να κληρονομηθούν. Το ίδιο και τα ακίνητα, οι μετοχές ή μια επιχείρηση. Όμως η περιουσία από μόνη της δεν αρκεί.

Αν θέλουμε ο πλούτος να διατηρηθεί από γενιά σε γενιά, πρέπει μαζί με τα περιουσιακά στοιχεία να μεταφέρουμε και τον τρόπο σκέψης που τα δημιούργησε. Να μάθουμε στα παιδιά να καταναλώνουν χωρίς να καταναλώνουν τα πάντα. Να επενδύουν με πλάνο. Να κατανοούν το ρίσκο. Να σκέφτονται μακροπρόθεσμα.

Γιατί στο τέλος, η πιο πολύτιμη κληρονομιά μπορεί να μην είναι το ίδιο το χρήμα, αλλά η ικανότητα να το διαχειρίζεσαι, να το προστατεύεις και να το αυξάνεις.

Γιάννης Λαμπρίδης
Money Expert & Financial Coach 

Ετικέτες:

• Οικονομική Παιδεία